Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков уонна норуот депутаттара 2014 сыл алтынньы 17 күнүгэр киин куоракка Массыына суолун өрөспүүбүлүкэтээҕи бырабылыанньатын дьиэтигэр А.Я.Овчинникова аатынан өрөспүүбүлүкэ суолун хаһаайыстыбатын Музейын үөрүүлээхтик арыйыы сиэригэр-туомугар кытыннылар.     

 

Маннык музейы арыйыы Ньурба улууһуттан төрүттээх-уустаах саха норуотун уһулуччулаах кыыһын, өрөспүүбүлүкэ биллиилээх судаарыстыбаннай, политическай уонна общественнай деятелин, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлин, РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Александра Яковлевна Овчинникова төрөөбүтэ 100 сылын бэлиэтиир тэрээһиннэр чэрчилэринэн ыытылынна.

 

Сонун тэрээһиҥҥэ өрөспүүбүлүкэ парламенын салалтатыттан спикер Александр Жирков, спикери бастакы солбуйааччы Анатолий Добрянцев, сис кэмитиэттэр бэрэссэдээтэллэрэ Алексей Еремеев, Антонина Григорьева, Василий Местников, Юрий Николаев, Александр Корякин, Дмитрий Саввин, Владимир Прокопьев, САССР Үрдүкү Сэбиэтин ХI ыҥырыытыгар Президиум Бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит, Саха Өрөспүүбүлүкэтин кырдьаҕастарын Ытык сүбэтин салайааччыта Люлия Григорьева, Александра Овчинникова төрөппүт кыыһа үрдүк категориялаах учуутал, үлэ ветерана Елена Алексеевна Иванцова, СӨ Транспорга, суол хаһаайыстыбатыгар министрэ Семен Винокуров, Ньурба улууһун баһылыга Борис Попов, суол хаһаайыстыбатын бырабылыанньатын кэллэктиибэ, суол салаатын ветераннара, бочуоттаах ыалдьыттар сырыттылар. 

 

Тэрээһин саҕалыан иннинэ киирэн көрдөххө, саҥа аһыллаары турар музей саалатын түгэх эркинигэр А.Я.Овчинникова портрета үрүҥ таҥаһынан сабыллан турар. Витриналарга уонна саала эркиннэригэр Александра Овчинникова олоҕун уонна үлэтин, өрөспүүбүлүкэҕэ суол сайдыытын кэрэһилиир экспозициялар кэккэлээбиттэр: Александра Яковлевна кэтэ сылдьыбыт ачыкылара, тута сылдьыбыт ридикуль-суумкалара, кини туһунан кинигэлэр, суол хаһаайыстыбатын сайдыытын кэрэһилиир официальнай докумуоннар, суруктар, публикациялар уо.д.а. “Өрөспүүбүлүкэ суоллара” экспозиция иннигэр кыһыл дорожка тэлгэммит. Кэлбит дьон бу дорожканы сэлэлии муһуннулар. Диктор Александра Овчинникова Саха сирин суолларын сайыннарыы салаатыгар сүүрбэччэ сыл айымньылаахтык үлэлээн, тугунан да кэмнэммэт улахан кылаатын киллэрбитин бэлиэтээтэ. Оччолорго А.Я.Овчинникова “Сунтаар-Ньурба, Сунтаар-Тойбохой”, “Сунтаар-Сиэйэ-Дьокуускай-Улахан Невер” итиэннэ Покровскай, Майа, Амма суолларын тутууга тахсыылаахтык үлэлэспитэ.

 

Сиэр-туом Александра Овчинникова улахан портрета бүрүллэн турбут үрүҥ сабыытын арыйыыттан саҕаланна. Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков, Александра Овчинникова төрөппүт кыыһа үрдүк категориялаах учуутал, үлэ ветерана Елена Алексеевна Иванцова, СӨ Транспорга, суол хаһаайыстыбатыгар министрэ Семен Винокуров уонна “Саха Өрөспүүбүлүкэтин массыына суолун бырабылыанньата” ГКУ генеральнай директора Юрий Михайлов үрүҥ болотунаны сыыйа тардан ылыылара үөрүүлээх музыканан доҕуһуолланна. Алгысчыт уот иччитин айах тутан, саҥа музей дьиэтигэр алгыс баһын сыалаата.

 

 

Өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннаһын сайдыытыгар чаҕылхай суолу-ииһи хаалларбыт Саха сирин дьахталларыттан биирдэстэрэ, Александра Овчинникова үтүө аата-суола өссө кини баар кэмиттэн ыла уос номоҕор киирбитин бэлиэтээн туран, Ил Түмэн спикерэ Александр Жирков өрөспүүбүлүкэ бэрэстэбиитэллээх былааһа 1922 сыллаахха аан бастаан тэриллибитин, онтон Сэбиэттэр бүтүн Саха сиринээҕи съезтэрин института сөргүтүллүбүтүн кэннэ ССРС саҥа Конституциятыгар сөп түбэһиннэрэн, 1937 сыллаахха дойдуга Үрдүкү Сэбиэттэр баар буолбуттарын, онуоха бастакы быыбардар 1937 сыллаахха ыытыллыбыттарын санатта. Итинник этэн туран, спикер: “Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр Үрдүкү Сэбиэт уонна Үрдүкү Сэбиэт Президиума 1937 сылтан 1993 сылга диэри 52 сыл устатыгар үлэлээбитэ.  Ити 52 сылтан Үрдүкү Сэбиэт Президиумун 42 сыл устата дьахталлар салайбыттара. Бүгүн биһиги ортобутугар САССР Үрдүкү Сэбиэтин ХI ыҥырыытыгар Президиум Бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит Люлия Николаевна Григорьева кэлэн турар”, --  диэн иһитиннэрдэ.

 

 

 

 

Александр Жирков өрөспүүбүлүкэ суолун хаһаайыстыбатын күнүн итиэннэ А.Я Овчинникова төрөөбүтэ 100 сылын көрсө бу Музейы тэрийбиттэригэр парламент, өрөспүүбүлүкэ салалтатын итиэннэ А.Я.Овчинникова төрөөбүтэ 100 сылын бэлэмнээн, тэрийэн ыытар өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмитиэт ааттарыттан Саха Өрөспүүбүлүкэтин массыына суолун бырабылыанньатын кэллэктиибигэр итиэннэ салалтатыгар махталын биллэрдэ. Спикер Александра Овчинникова төрөппүт кыыһа үрдүк категориялаах учуутал, үлэ ветерана Елена Алексеевна Иванцоваҕа, музейга уонна Ньурба улууһун Н.Н.Чусовской аатынан Антоновка орто оскуолатыттан кэлбит делегацияҕа “Уһулуччулаах дьон олоҕо” сериянан бу күннэргэ бэчээттэнэн тахсыбыт Александра Овчинникова олоҕун уонна үлэтин туһунан саҥа кинигэни үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттартаата.

 

Бу күн массыына суолун өрөспүүбүлүкэтээҕи бырабылыанньатын былаанныыр уонна экономическай ырытыыны оҥорор отделын сүрүн экономиһа Николай Лыткин Ил Түмэн Бочуоттаах грамотатынан, оттон уопсай отдел начальнига Леонид Заровняев Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин Махталын парламенын спикерин илиититтэн туттулар.

 

СӨ Транспорга, суол хаһаайыстыбатыгар министрэ Семен Винокуров хас биирдии улууска суол предприятиелара үлэлииллэрин, олорго барыларыгар үтүө үгэстэр, бачыымнар баалларын, олортон тиһиллибит улахан история бу музейга түмүллүбүтүгэр туһааннаах предприятиеларга итиэннэ А.Я.Овчинникова үбүлүөйүн тэрийэр өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмитиэт салайааччытыгар Александр Жирковка, Ньурба улууһун дьаһалтатыгар махтанна.

 

Елена Алексеевна Иванцова оччолорго ийэтин кытта өрөспүүбүлүкэ суолун хаһаайыстыбатын бырабылыанньатыгар, биир ыал курдук, олус эйэлээхтик, доҕордуу көмөлөсүһэн-өйөнсөн үлэлээн-хамсаан ааспыт дьон туһунан истиҥник-иһирэхтик ахтан туран, дьиэтээҕи архыыбыттан аҕалбыт хас да хаартысканы музейга бэлэх туттарда: “15 ыал бары Каландаришвили уулуссатыгар олорбуппут уонна бары олус да доҕордуу, аймахтыы курдук, эйэлээх этилэр. Оччотооҕу ыалларбыт, суол тутааччылар, тустарынан экспозиция бу музейга баар буолуон баҕарабын. Бочуоттаах тутааччы бэлиэтэ ийэбэр бары наҕараадалартан саамай күндүттэн күндү этэ”.

 

Ньурба улууһун баһылыга Борис Попов  Александра Овчинникова ханнык да үлэҕэ, дуоһунаска үлэлээтэр, ис сүрэҕиттэн кыһаллан туран дьон-сэргэ туһугар үтүө суобастаахтык үлэлээбитин, ол иһигэр Суол техникумун бүтэрэн баран, “Сунтаар-Кэмпэндээйи” суолун тутууга тутааччы-технигинэн үлэтин саҕалаабытын, бу салааҕа салайар дуоһунастарга сүүрбэччэ сыл айымньылаахтык үлэлээбитин бэлиэтээтэ. “Кэмпэндээйи-Сунтаар” суола күн бүгүнүгэр диэри туругун мөлтөтөн көрбөккө, бэркэ үлэлии турар. Оннук үчүгэй хаачыстыбалаахтык үлэлиир этэ”, -- диэтэ улуус баһылыга. Баһылык Борис Попов уһулуччулаах биир дойдулаахтарыгар аналлаах үбүлүөйдээх ыһыаҕы ыыппыттарын, кини аатынан сквери аспыттарын, онно кини бюһа туруохтааҕын, быйыл уонна кэлэр сыл ортотугар диэри кэккэ тэрээһиннэри анаан-минээн ыытар былааннаахтарын кэпсээн туран, суол хаһаайыстыбатын бырабылыанньатын салайааччытыгар Ю.П.Михайловка А.Я.Овчинникова аатынан музейы тэрийбиттэригэр ньурбалар ааттарыттан улахан махталын тиэртэ.

 

Салгыы СӨ суолун хаһаайыстыбатын бочуоттаах үлэһитэ, Россия бочуоттаах суол тутааччыта, үлэ ветерана Феликс Вербух, ХИФУ Автодорожнай факультетын 5 курсун студена, Ил Түмэҥҥэ Ыччат парламенын сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сахаян Александров музей аһыллыбытынан кэлбит дьону эҕэрдэлээтилэр.

 

Тэрээһин кыттыылаахтара уопсай хаартыскаҕа түһүү кэнниттэн бырабылыанньа генеральнай директора, СӨ суолун хаһаайыстыбатын бочуоттаах үлэһитэ Юрий Михайлов музей экспонаттарын көрдөрөр экскурсиятыгар сылдьан, Саха сиригэр суол хаһаайыстыбатын сайдыытын историятын ыкса билистилэр.